Matičnim ćelijama do ćelija gušterače, jetre i crijeva

Matične ćelije će predstavljati značajan dio medicine u budućnosti, nudeći potencijalne tretmane za mnoge bolesti i povrede. Danas matične ćelije igraju glavnu ulogu u mnogim biomedicinskim istraživanjima. One nude nove načine eksperimentisanja na ćelijama koje imaju razna genetička stanja, čak potencijalno dovodeći do individualizacije tretmana.

Dok su naučnici postali uspješniji u pravljenju istih, stoji još mnogo izazova ispred njih. Mnoga potencijalna istraživanja koja bi se mogla razviti u tretmane, vrte se oko induciranih pluripotentnih matičnih ćelija koje se kriju, između ostalog,  u cjelokupnoj krvi iz pupčane vrpce. Ovi procesi podrazumjevaju tretiranje normalne odrasle ćelije iz tijela, na način da se ista izloži broju rastućih faktora koji ju vraćaju u stanje slično embrionalnom. Onog momenta kada se ista može slobodno dijeliti i rasti, drugi faktori su potrebni kako bi ovu matičnu ćeliju preobrazili u željeni tip.

Faktori potrebni za rast su proteini koji se vežu za određene dijelove DNK. Organizmi ih prirodno proizvode, kako bi nahodili razvoj čelija i tkiva. Otkriveni su skoro svi rastući faktori koji su potrebni za sve tipove ćelija, međutim, nekoliko tipova je teško proizvesti, poput onih za ćelije jetre, gušteraće i crijeva.

Novo istraživanje sa Univerziteta u Kaliforniji, San Dijego, je identificiralo razlog za ove poteškoće. U većini slučaja, sav DNK u ćelijama je čvrsto upakovan u kompleksan set proteina. Da bi se gen prepisao, ili imao bilo kakvu vrstu interakcije sa proteinima, taj segment DNK mora biti u stanju otvorene konfiguracije, stoga je se pomoć potražila u embrionalnim ćelijama. Prateći ih, mapirane su promjerene u hromozomskoj strukturi koje su se dešavale sa razvojem ovih ćelija koje su zadavale glavobolje naučnicima.

Medical center

Slika 1. Medicinski centar Univerziteta u Kaliforniji, San Diego

 

Ono do čega je istraživanje dovelo jesu određene regije DNK, povezane sa rastućim faktorima gušterače i jetre, koje su se vremenom otvarale. Proces izazvanog rasta ćelija, izvan tijela, je pokazao isti princip otvaranja hromozoma. Razumijevanje ovog procesa će, nadamo se, dovesti do novih strategija za efektivno stvaranje ovog tipa ćelija.

Naučnici su posebno uzbuđeni zbog iznimno obećavajućih rezultata za kreiranje ćelija gušterače iz matičnih ćelija. Sa iznalaženjem ovakvih efektivnih metoda znatno se ubrzavaju istraživanja povezana sa stanjima poput Dijabetesa tipa 1. Ukoliko naučna dostignuća matičnih ćelija i ćelija gušteraće budu kao do sada efektna, to bi moglo dovesti i do iznalaženja lijeka za ovo i slična stanja, da ne spominjemo ostala stanja koja utječu na jetru i crijeva.